Het komende jaar heeft Nederland het weer veel meer zelf in de hand hoe het de economie vergaat. Dat is het beeld aan de vooravond van het nieuwe jaar. Er verandert niets aan het gegeven dat handelsnatie Nederland uiterst gevoelig is voor economische schokken in het buitenland. Maar voor het eerst in jaren ziet het ernaar uit dat we niet louter hoeven af te wachten hoe het elders de economie vergaat.

Kantelend beeld

De dynamiek van de binnenlandse economie is in 2014 al toegenomen en zal vermoedelijk volgend jaar verder aan kracht winnen. Een aantal jaren op rij frustreerden een zwakke huizenmarkt en overheidsbezuinigingen de binnenlandse economie. Dat beeld is flink aan het kantelen. Van de overheid zal het ook in 2015 niet moeten komen. Het kabinet-Rutte blijft onverkort het accent leggen op terugdringing van het overheidstekort. Gemiddeld genomen verwachten het Centraal Planbureau, de Nederlandsche Bank, de Europese Commissie en de Oeso dat de overheidbestedingen in 2015 ongeveer onveranderd blijven. Eenduidig zijn deze instituten in hun verwachting dat het begrotingstekort van de overheid, het ‘EMU-saldo’, verder zal dalen.

Overduidelijk herstel

Maar de aanhoudende spaarzin van de overheid zit een herstel van de binnenlandse economie niet langer in de weg. De huizenmarkt heeft afgelopen jaar de bodem bereikt en het herstel is overduidelijk ingezet. Cijfers van het Kadaster van vorige week laten zien dat er al zeven maanden op rij sprake is van een prijsstijging van op jaarbasis 2%. Er lijkt alleen een risico dat dit herstel volgend jaar enigszins vertraagt of zelfs tijdelijk stilvalt omdat de verruiming vervalt van de mogelijkheid om geld belastingvrij aan kinderen te schenken voor de aankoop van een huis of de beperking van een hypothecaire schuld. Er is nog al wat anekdotisch bewijs dat er volop van deze fiscale mogelijkheid gebruik is gemaakt. Hoe groot het effect zal zijn van het terugdraaien van die extra stimulans is ongewis.

Voor de huizenmarkt zijn de officiële voorspellingen, voor zover ze zijn afgegeven, dan ook terughoudend en daarmee wellicht aan de voorzichtige kant. Wel voorziet de Nederlandsche Bank dat de woninginvesteringen volgend jaar stijgen met een stevige 5,8%.

Arbeidsmarkt

 

 

Een andere onzekere factor die nog wel eens voor een positieve verrassing kan zorgen is de arbeidsmarkt. Die heeft het het afgelopen jaar verrassend goed gedaan. Tot en met maart nam de werkloosheid nog toe, daalde het aantal banen en trokken werkzoekenden zich teleurgesteld en ontmoedigd terug van de arbeidsmarkt. Na maart heeft een krachtige omslag plaatsgevonden die nog steeds aanhoudt. Ook al groeide de economie in 2014 alles behalve uitbundig, per saldo nam het aantal banen toch toe, de werkloosheid daalde en sinds enkele maanden zit ook het aanbod van arbeid weer in de lift. Bovendien meldt het CBS ieder kwartaal enige toename van het aantal openstaande vacatures.

De brede verbetering op de arbeidsmarkt heeft alle vier de genoemde instituten verrast. Ze gingen voor 2014 uit van een werkloosheid die zo’n 70.000 personen hoger zou uitvallen. Het verschil ontstaat vooral omdat de groei van het aantal banen hoger is uitgevallen dan gedacht. De vraag is nu of die verbetering in 2015 doorzet. De vier instituten lijken zich nauwelijks aan een voorspelling te willen wagen en gaan er allemaal van uit dat de werkloosheid volgend jaar nauwelijks verandert.

DNB erkent impliciet het lastig te vinden de arbeidsmarkt goed in te schatten en heeft een alternatief scenario doorgerekend voor het geval de verbeteringen op de arbeidsmarkt in 2015 wel doorzetten. Zoals te verwachten is komen alle macro-economische basiscijfers in dat scenario een slag beter uit.

Koopkracht

Voor de ontwikkeling van de koopkracht maakt het nogal wat uit hoe de arbeidsmarkt het doet. Als er in een jaar tienduizenden banen meer bijkomen dan was voorzien, betekent het dat er even veel meer huishoudens zijn waar het inkomen een stuk hoger uitvalt dan verwacht. Dat kan de consumptieve bestedingen weer extra opstuwen. Achteraf blijken de ramingen voor de particuliere consumptie over 2014 veel te pessimistisch te zijn geweest. De instituten gingen er gemiddeld van uit dat de consumptieve bestedingen afgelopen jaar met ongeveer 1% zouden slinken. In werkelijkheid zal er een cijfer van ergens rond de nul uitrollen. Het onverwachte herstel van de arbeidsmarkt lijkt een belangrijke verklaring voor deze meevaller.

De verwachting is dat de ‘statische’ koopkracht — waarbij onder andere het effect van meer of minder werkenden niet wordt meegenomen — van de burgers komend jaar opnieuw stijgt, dat er misschien wat minder spaargeld besteed zal worden aan het aflossen van te hoge hypotheken en dat zodoende voor het eerst sinds lange tijd de consumptieve bestedingen weer kunnen groeien. Het zou wat zijn! De particuliere consumptie heeft in Nederland zo extreem onder druk gestaan, dat sprake is van een terugval naar het niveau van ongeveer 2000. Sinds de zomer worden er redelijke plusjes voor de consumptie geboekt. Die kunnen verder aandikken en met name DNB is optimistisch. De bank voorziet een groei van de consumptie met bijna 2% in 2015.

Groeiscenario

Op basis van de drie al bekende kwartalen gaan de instituten uit van een groei van de Nederlandse economie van ongeveer 0,8% over 2014. De eerste schatting voor de groei over het hele jaar volgt half februari als het CBS met het cijfer over het vierde kwartaal komt. Voor volgend jaar bestaat er een redelijke mate van overeenstemming over een groei van iets onder de 1,5%.

Het zou betekenen dat de groei van Nederland uitkomt op een niveau dat wordt gezien als ongeveer de potentiële groei. Als het zo loopt is er ook weinig reden te vrezen voor het nieuwe deflatiespook. Als de grondstofprijzen blijven dalen en misoogsten in de wereld uitblijven, kunnen er nog enkele maanden met deflatie volgen. Maar de groei lijkt een brede en structurele daling van de prijzen onmogelijk te maken.

Bron: fd.nl

 

Terug naar overzicht